Sofia - stolica Bułgarii
Największym miastem, a zarazem stolicą Bułgarii jest Sofia. Słowo to w języku greckim oznacza: „mądrość”. Miasto położone jest w zachodniej części Bułgarii, w śródgórskiej kotlinie.
Sofia usytuowana jest u stóp masywu Witoszy, nad brzegiem rzeki Bojańskiej. Malownicza kotlina Sofijska, w której kryje się stolica Bułgarii jest urokliwym miejscem. Mieszka tu 1,27 mln mieszkańców, a cała aglomeracja miejska liczy 1,38 mln osób.
Bułgaria | Sofia: Sobór Aleksandra Newskiego (by yovko)
Historia
W I w. p.n.e. Rzymianie na miejscu dzisiejszej Sofii założyli pierwszą osadę. Była to osada tracka, która przyjęła nazwę Serdika, od nazwy plemienia – Serdów. Około roku 500 p.n.e. w regionie tym osiedliło się inne plemię – Odryzów, które miało nawet swego króla.
W IV w. p.n.e. miasto przeszło na krótki czas w ręce Filipa Macedońskiego, a później Aleksandra Wielkiego, jego syna. W 29 roku n.e. miasto zostało podbite przez Rzymian, którzy zmienili jego nazwę na Ulipa Serdica. Od tego czasu stało się municypium, czyli centrum administracji lokalnej za czasów panowania cesarza Trojana, które przypadły na lata 98-117 n.e.
Pierwsze wzmianki w odnalezionych pismach z 100 r. n.e. o Serdice pojawiają się u Ptolemeusza. W miarę budowania nowych budowli, domów, wież, murów oblężniczych, łaźni publicznych powiększało się miasto, rosła też jego liczba mieszkańców. W tamtym okresie prawdopodobnie został wybudowany wielki amfiteatr Buleterion.
W czasie kiedy cesarz Dioklecjan podzielił całą Dację na dwie części, tj. Dację Ripensis (leżącą nad brzegami Dunaju) i Dację Śródziemnomorską, Serdica została stolicą tej drugiej. Przez kolejne 150 lat postępował rozwój miasta, a sam cesarz Konstantyn Wielki nazwał niegdyś Serdicę swoim Rzymem. Niestety, w wyniku działalności Hunów w roku 447 miasto zostało niemalże doszczętnie zniszczone. Odbudował je dopiero Justynian, który zmienił jego nazwę na Triadicę.
Bułgaria | Sofia: Narodowe Muzeum Archeologiczne (by Klearchos Kapoutsis)
Średniowiecze przyniosło wiele zmian dla miasta. Stało się ono częścią pierwszego imperium bułgarskiego pod panowaniem chana Kruma. Chan zdobył miasto w 809 roku, choć mieszkańcy bronili się zaciekle. Słowianie nazywali wówczas osadę Sredec i w krótkim czasie stała się ona ważną fortecą i centrum administracyjnym. W 971 roku armia Jana I zdobyła północno-wschodnią Bułgarię, a bułgarski patriarcha Damian wybrał dzisiejszą Sofię na swoją siedzibę. W 1018 roku miasto przeszło w ręce cesarstwa bizantyjskiego, lecz później ponownie zostało włączone do odnowionego imperium bułgarskiego pod panowaniem cara Iwana Asena I. Pomiędzy wiekiem XII a XIV miasto odgrywało rolę ważnego ośrodka handlu i rzemiosła. W 1376 roku w końcu przybrało swą obecną nazwę – Sofia, choć przez wiele lat używane były zamiennie dwie nazwy – Sofia i Sredec.
W sześć lat później Sofię zdobył Murad I, władca imperium osmańskiego. W latach 1443-1444 na odsiecz Bułgarii pośpieszył z niestety nieudaną wyprawą polski król Władysław III. Jego wyprawa miała również i inne skutki, mianowicie: chrześcijańska elita Sofii została unicestwiona, a samo miasto stało się stolicą osmańskiej prowincji Rumelii. Przez ponad 400 lat trwało panowanie Turków nad Sofią, co zachęciło ludność turecką do osiedlania się na tych terenach. Z tego też powodu miasto znacząco zmieniło wygląd i nabrało orientalnego charakteru.
Podczas wojny rosyjsko-tureckiej w 1878 roku wojska rosyjskie zdobyły Sofię i stała się ona stolicą autonomicznego księstwa bułgarskiego w 1879 roku. Państwo z kolei stało się królestwem bułgarskim w roku 1908. W czasie II wojny światowej Bułgaria sprzyjała nazistowskim Niemcom, co doprowadziło do ciężkich bombardowań alianckich w latach 1943-1944. Bułgaria została zdobyta przez armię sowiecką, a po zakończeniu wojny sama Sofia stała się stolicą komunistycznej Ludowej Republiki Bułgarii. Dopiero w 1989 roku Bułgaria oswobodziła się z wpływów sowieckich i stała się republiką. W 2007 roku przystąpiła do Unii Europejskiej.
Bułgaria | Ulice bułgarskiej stolicy w styczniu (by iragelb)
Zabytki i atrakcje
Jedną z najbardziej znanych świątyń w Sofii jest Katedra Aleksandra Newskiego, która jest symbolem wyzwolenia z osmańskiego jarzma. Projektantem świątyni był architekt Pomerancew, który doprowadził do wzniesienia katedry w latach 1912-1920. Usytuowano ją w najbardziej widocznym miejscu w centrum Sofii. W bezpośrednim sąsiedztwie katedry znajduje się budynek biblioteki Cyryla i Metodiusza, w którym znajduje się 1800 rękopisów i starodruków książek. Jest to największa biblioteka w Bułgarii. Przed biblioteką jest ustawiony pomnik Cyryla i Metodiusza.
Sofia przez znaczną część historyków uznawana jest za jedną z najstarszych europejskich stolic. Pod względem tego kryterium prześcigają ją jedynie Ateny. Dzieje Sofii sięgają 7000 lat, stare osiedla istniały tu jeszcze w środku III tysiąclecia.
Będąc w Sofii warto zobaczyć także inne zabytki miasta, m. in.: Cerkiew Bojańską, Cerkiew Świętej Niedzieli, Rotundę św. Jerzego, Cerkiew św. Zofii, Cerkiew św. Petki Samardżijskiej, zabytkowe tureckie Łaźnie, rosyjską Cerkiew św. Mikołaja, synagogę z początków XX wieku, Narodowe Muzeum Historyczne, katedrę prawosławną św. Aleksandra Newskiego, jak również meczety – Bania Baszi Dżamij, funkcjonujący do dzisiaj oraz Bujuk Dżamija, zamieniony w muzeum historyczne. Godnym uwagi jest także Teatr Narodowy im. Iwana Wazowa.
